Ocak 2026

Yeni bir hafta, yeni bir gün, yeni bir yıl, hepsi insana yeniden başlama duygusu verir. Yıldönümlerindeki anmaların, kutlamaların nedeni budur.

Her yılbaşını insanlığın daha güzel bir dünyaya yöneleceği başlangıç olarak görüyoruz. Yılgınlık, sevgisizlik, kötülük yaratan koşullara; yobazlığa, kabalığa, kapitalizme direniyoruz. İnsanın, dayanışma bilincini geliştirerek daha güzel bir dünya yaratacağına, bunu hak ettiğine inanıyoruz.

Bir öneri:
📖 Son Ada, roman. Zülfü Livaneli

Livaneli diyor ki:

Bazı durumlardaki umutsuzluğu anlatabilir elbette sanatçı. Çözümün, verilen seçenekler arasında yer almadığını gösterebilir. Acı ve karanlık gerçeklere dikkat çekebilir. Hele gidişatın kötü olduğu, felaketin yaklaştığı gibi konularda uyarılar yapabilir. Hatta böyle yapmalıdır. Sanatçıya bunları yapacak gücü umut duygusu verir. Böyle çalışmalar, her sorunun içinde bir çözüm de bulunduğu bilinciyle üretilir. İnsana, insanın bilincine ve vicdanına güvendiği için, önlenebileceğine inandığı çok kötü olasılıklara da dikkat çeker sanatçı.

Umut, yaşadığımız dönemi ve koşulları gerçekte olduğundan daha güzelmiş gibi göstermekle yaratılamaz. Aksine, tehlikelere ve en kötü olasılıklara dikkat çekerek, insanın harekete geçmesine, mücadele etmesine çağrı yaparak yaratılır.

Bu nedenle sanatçıların mesleğine “umut” diyoruz biz. Ülkü Tamer’in bestelediğim dizelerindeki gibi: “Mesleğimiz Umut Bizim.”

Basın çalışanlarına önemli haklar ve yasal güvence sağlayan 212 sayılı Fikir İşçileri Kanunu 10 Ocak 1961’de yürürlüğe girdi. Bu günün yıldönümü, 1962’den itibaren, önce “Çalışan Gazeteciler Bayramı” adıyla kutlanmaya başlandı. 1970’lerde, gazetecilik sorunlarıyla ilgili mücadele etmek anlayışına uygun biçimde adı “Çalışan Gazeteciler Günü” olarak değiştirildi.

Haber Almak bir insan hakkıdır. Hangi haberlerin yayınlanacağını ve haberciliğin nasıl yapılacağını belirleyen kitle iletişim iktidarlarının habercilik çarkları, onlarca yıl toplumu habersiz bırakmak için döndü. Basın özgürlüğünün zayıfladığı dönemlerde toplum yalnızca haber alma hakkını değil, sağlıklı düşünme imkânını da kaybeder.

Neyse ki, onurlu gazetecilerimiz de her zaman görevlerini yerine getirdiler.

Bir öneri:
📖 Röportaj Yazarlığında 60 yıl. Yaşar Kemal

Uğur Mumcu diyor ki:

... bu nedenle gazeteci, her zaman ezilenden yana olmalı, kalemini haksızlıkları sergilemek için kullanmalıdır.

Topluluklar halinde yaşamanın farkındalığını geliştirmek için kutlanır

Değerden anlamak için de değerli olmak gerekir. Teşekkür etmek, hem karşınızdakini iyi hissettirir hem sizi güzelleştirir.

Bir öneri:
🎵 Teşekkürler Büyükanne. Müzik: Cahit Berkay.

Livaneli diyor ki:

O büyük, Violetta Parra, “Gracias a la vida” diyen, “Hayata teşekkürler” adlı harika ezgiyi besteleyen Violetta.

Zaten artık hangi sanatçıdan söz açılsa, geçmişimden bir kesite rastlıyorum. Giora Feidmann diyorlar, Nurnberg’deki ortak konserimiz aklıma geliyor. Zubin Mehta adı geçiyor, Paris’te benim eserleri nasıl yönettiğini hatırlıyorum. Joan Baez, Hacidakis, Theodorakis, Faranduri, Haris Aleksiyu, Dallaras, Lizbeth Lizst, Kate Westbrook, Julos Beaucarne, Al di Meola, François Rabbath, Maria Del Mar, Udo Lindenberg, Mercedes Sosa, Julierte Greco, Georges Moustaki, Manos Loizos.

Amma çok yıl geçmiş aradan yahu! Çalıştığım herkes ya emekli oluyor ya da gidiyor yavaş yavaş. Nazım’ın dediği gibi “Çoğum gitmiş de azım kalmış.” Ne yapalım, herkesin hayatı böyle. Sanatçılarınki niye ayrı olsun ki! Duygusallığın lüzumu yok.

Şartlar ne olursa olsun; bu dünyaya gelmiş olmanın, güneşi görmenin, dostluğun, aşkın ve müziğin hakkını vererek hayata teşekkür etmek gerekir. Hayata teşekkür ederim.

1929’da doğdu. Çeşitli örgütlerde lider olarak yer aldı. ABD’de yurttaşların eşit oy hakkı, ayrımcılığın önlenmesi, işçi hakları gibi birçok alanda kazanımlar elde edilmesinde payı vardır. Şiddet içermeyen mücadelelerin dünyadaki simge isimlerinden biri haline geldi, ama 1968’de, bir suikastta öldürüldü.

Hayalleri vardır herkesin. Bazıları hayalleriyle birlikte yaşar, bazıları da hayalleri için.

Bir öneri:
🎬 Selma. Yönetmen:  Ava DuVernay. Senaryo: Paul Webb. Oyuncular: David Oyelowo (Martin Luther King), Tom Wilkinson (ABD Başkanı Johnson), Tim Roth (siyasetçi George Wallace), Carmen Ejogo (King'in eşi Coretta Scott King).

Martin Luther King diyor ki:

Evet, bir hayalim var! Gün gelecek, özgürlüğümüzün önünde birer engel olan bütün vadiler yükselecek, bütün dağlar eğilecek, engebeli yerler hizaya gelecek ve Tanrı’nın yüce şanı yeryüzüne inecek ve bütün canlılar bunu hep birlikte göreceğiz.

... bu inanç sayesinde, bir gün özgür olacağınızı bilerek, hep beraber mücadele edecek, hep beraber hapse düşecek ve hürriyet için hep beraber ayağa kalkacağız. İşte o gün yüce tanrı’nın bütün kulları yepyeni bir ruhla söylenecekler bu şarkıyı:

benim ülkem, senin ülken.

özgürlüğün güzel yurdu,

sana söylüyorum bu şarkıyı.

atalarımın öldüğü toprak burası.

şehitlerin gururu olan toprak…

her bir dağın yamacından,

özgürlük yankılanacak!

Gazeteci ve yazar Uğur Mumcu, 24 Ocak 1993'te Ankara'da düzenlenen bombalı saldırıda yaşamını yitirdi.

Anlamak için bilgi gerekir, düşünce gerekir. Ama hepsinden önemlisi, cesaret gerekir. Gerçeği, ancak göze alabilenler görür. Gereğini yapamayacağı durumlarda gerçeği görmekten kaçar insan, duyarsız bir kişilik geliştirir.

Bir öneri:
📖 40’ların Cadı Kazanı, Uğur Mumcu

Livaneli diyor ki:

Uğur’un ölümünü duyduğum, o, güneşe rağmen karanlık pazar gününden beri aklımda dizeler dolaşıyor. Bölük pörçük, kopuk kopuk şiir dizeleri bunlar. Pazar günü saat ikide, yani ölümünden yarım saat sonra olayı öğrendiğimde, içime düşen ateş, “Yiğidim Aslanım Burada Yatıyor”un dizelerini getirmişti beraberinde.

Sonra; “Bir çift güvercin havalansa / Yanık yanık koksa karanfil / Değil bu unutulur şey değil / Apansız geliyor aklıma…” diye mırıldandım. Melih Cevdet imdada yetişmişti.

Aynı gece Uğur’un kullandığı bir şarkımın sözleri dolandı dilime: “Vurulduk ey halkım unutma bizi.” Bu şiiri 1973 yılında yazmış ve ilk plağıma koymuştum.1975 yılında Uğur, şiir leit-motiv yaparak, “Sesleniş” adlı çok güzel bir yazı yazmıştı.

Pazartesi günü bir halk türküsü çıkmıyordu aklımdan: “Vadesiz ölümler zor geldi bana.”

Sonra Turgut Uyar’ın diliyle “Ne çok ölenler oldu” diye mırıldandım.

Nâzım, “Yeryüzüne tohum gibi saçmışım ölülerimi” diye yazmıştı. Ölümle çok uğraşan şair, “Karlı Kayın Ormanı” adlı şiirinde “Yedi tepeli şehrimde / Bıraktım gonca gülümü / Ne ölümden korkmak ayıp / Ne de düşünmek ölümü” diyordu.

Sonra Lorca geldi. Ignacio Sanchez Mejias’a Ağıt’ın “Akşamüstü Saat Beşte” bölümünü tekrarladım durdum. Bir an öyle sandım ki dünyanın bütün şairleri Uğur için ağıt yakıyorlardı ve ben bu şiirleri tekrarlamasam boğulacaktım.

Sovyet Kızıl Ordu askerleri 1945’te, tarihin en büyük ölüm kampı olan Auschwitz’i Nazilerin elinden alıp özgürleştirdi.

Kişisel tercihlerden bağımsız biçimde oluşan ırk, din, cinsiyet vb. özelliklerin siyasetin malzemesi olarak kullanılması, tarihin en büyük acılarına neden oldu.

Bir öneri:
🎬 Schindler'in Listesi. Yönetmen: Steven Spielberg.
Oyuncular: Liam Neeson (Oscar Schindler), Liam Neeson (Amon Göth), Ben Kingsley (İtzhak Stern), Caroline Goodall, Emilie Schindler

Brecht diyor ki (Livaneli bestesiyle):

Diktatör’e (Hitler’e)

Tankınız ne güçlü ne güçlü
Yüz insanı ezer geçer
Ama bir kusurcuğu var
Sürecek insan ister

Uçağınız ne güçlü ne güçlü
Fırtınadan tez gider filden zorlu
Ama bir kusurcuğu var
İnsan ister başında

İnsan neler yapar neler yapar
Bilir uçmasını öldürmesini
Ama bir kusurcuğu var
Bilir düşünmesini de

Romantik dönemin büyük bestecilerinden Franz Schubert, özellikle liedleri ve oda müziği eserleriyle müzik tarihinde kalıcı bir yer edindi. Goethe’nin 70'ten fazla şiiri notalara döktü.

Schubert, “Kelimelerin arkasındaki psikolojiyi ve dramayı müziğe aktarma.” diye tanımladığı besteleriyle geleneksel kalıpları yıktı ve müzik tarihinde lied türüne öncülük etti.

Livaneli’nin Serenad romanı, Avusturyalı besteci Schubert'in aynı adlı dünyaca ünlü eserinden adını alır. Maximilian Wagner ve eşi Nadia arasındaki büyük aşkın ve tarihsel gelişmelerle ortaya çıkan hüznün hikâyesini anlatan Livaneli, Nazi zulmünden günlük hayata kadar birçok alanda ve çeşitli dönemlerde ortaya çıkan iktidar tezahürlerini canlandırıyor.

Bir öneri:
🎵 Schubert – Winterreise.

Franz Schubert diyor ki:

Müziğin ifade ettiği şey sonsuz ve ideal olandır. O, herhangi bir kişinin tutkusundan veya özleminden söz etmez; tutkunun, aşkın ve özlemin doğrudan kendisini anlatır.